Di van çend rûpelên jêrîn de helwestên Çepgiriya Komunîst, ku wek Partiya Komunîst a Navneteweyî organîze bûye, bi kurtasî hatine vegotin. Organên wê yên çapemeniyê li vir hatine rêzkirin. Xwendevan wê li vir hêmanên bingehîn ên Marksîzma şoreşger bibîne, ku ev yekane bingeh e ku proletarya dikare li ser partiyeke saxlem û bihêz ava bike

Doktrîn û bernameya ku partî temsîl dike, berhemên hilbijartina dîrokî ne, ne afirîneriyên zîrekên bêkêr in. Ew di nav têkoşînên çînî yên dijwar û xwînî de ji aliyê Dîrokê ve bûn yek blokeke pola; ku di nîvê sedsala 19an de çîneke nû, proletaryayê, da nasîn.

Partî dibistaneke ramanê û rêbazeke çalakiyê ye. Doktrîn, bername, taktîk û rêxistin partiyê pêk tînin. Çîna karker tenê bi saya partiya xwe wekî çîneke wisa heye; bêyî wê, proletarya tenê di wateyeke îstatîstîkî de çîneke ye.

Hebûna partiyê ne girêdayî îradeya serokên mezin e, lê belê girêdayî nifşên milîtanên wê ye ku bi xîretdarî taybetmendiyên wê yên bingehîn diparêzin û bi hûrbînî dişopînin, û wan di hemû encamên xwe yên pratîkî de bi cih tînin; di heman demê de, hêza partiyê girêdayî pêşketina nakokiyên civakî ye. Ji ber vê sedemê, di hin xalên dîrokê de, ew heta hejmareke biçûk a milîtanên biryardar tê kêmkirin, di yên din de ew mezin dibe, endamtiya xwe zêde dike, û dibe hêzeke civakî ya ku dikare encama pevçûna dawî ya bi rejîma kapîtalîzmê re diyar bike.

Ji ber van sedeman, ev yek nayê qebûlkirin ku partî careke din bikaribe xwe bixe serê girseyên têkoşer, wek di serdema rûmetdar a di navbera 1917-1926an de, bi rêya rêbazên taktîkî, fêlbaziyên dîplomatîk, hevkariyên bêserûber bi komên din ên siyasî yên çepgir re, an jî nûjeniyên xwedî girîngiyeke sibîlîn di warê têkiliya aloz a navxweyî ya partî/çînê de.

Her wiha ev yek jî nayê qebûlkirin ku partî bikaribe bi bicihanîna fermî ya dîsîplîneke formal a bêwate, endamtiya xwe zêde bike; ev yek hevgirtina neçar a vejandina pratîkên demokratîk e, ku ew pratîk heta niha ne tenê ji dilê rêxistina me, lê her wiha ji Dewlet û civakê jî her û her hatine qedexekirin. Hîle û fêlbaziyên biçûk ên weha partiyê wekî organeke çînî ji holê radikin, heta eger endamtiya wê zêde bibe jî. Ew hîleyên erzan in ku hesreta serok û nîvserokan a ji bo pêkanîna "pêşketineke mezin" xapînin, bi hêviya derewîn a revîna ji ghettoya ku partiya rastîn tê de asê maye, ne bi îradeya xwe lê bi zexta kontra-şoreşê, ya ku hema hema sedsalek e li seranserê cîhanê bi xêra xerabkirina peywir û cewhera partiyê bi ser ketiye.

Delîla herî baş a bêkêriya manevrayên wiha, ku ji rexneya ramanan çêtir e, ji serpêhatiya dîrokî tê. Her çend têkiliyên hêzê yên di navbera çînên civakî de qet neguherîbin jî, gelek meylên trôtskîst û çepgirên ji rengên cuda, li her derê wezîte kirine ku divê partî xwe li gorî şert û mercan biguncîne, ango, polîtîkayên "realîst" bipejirîne, ku ji guhertinên berdewam ên arasteyê pêk tên.

Heger mezinahiya partiyê îro herî kêm be, û bandora wê li ser girseyên proletar hema hema tune be, sedem di têkoşîna çînî de, di bûyerên dîrokî de tê dîtin, û divê em têra xwe wêrek bin ku bigihîjin wê encamê ku yan divê Marksîzm, û bi wê re partî jî, were avêtin, yan jî divê Marksîzm bê guhertin were parastin. Piştî ku ev ders di asta doktrînî de pêşbînî kir, Çepê her wiha ji vê piştrastkirina materyalîst û dîrokî derseke bingehîn jî derxistiye: tiştek ji bo lê zêdekirinê, tiştek ji bo guhertinê tune. Werin em li ser posta xwe bimînin!

Ev belavok nivîseke Partiya Komunîst a Navneteweyî ye, û wekî hemû nivîsên wê yên din, ew helwestên kevneşopî yên Çepgiriya Îtalî piştrast dike û ji nû ve tekez dike. Ew li derveyî bûyerên demkî yên hilbijartina organîk û dîrokî ya rêxistinên fermî ye.

Di vê têkoşînê de Çep bi tenê ye û dizane ku ew ê bi tenê bimîne, ne ji ber bijartina xwe, lê ji ber ku ev dersa berhemdar e ku ji têkçûnên berê yên proletariyatê hatiye wergirtin. Di wan têkçûnan de roleke bi giranî kontra-şoreşger ji aliyê wan helwest û rêxistinan ve hat lîstin ku, her çend xwe wekî îlhama ji proletaryayê û heta ji Marksîzm û şoreşê girtî nîşan didan jî, di rastiyê de berjewendiyên burjuwaziya biçûk û aristokrasiya karkeran temsîl dikirin; û çalakiya wan her tim ew bû ku pêşî astengiyê li pêş bikişînin, paşê bikin du beş, û di dawiyê de eniya proletaryayê bi serê xwe bihêlin û radestî dijmin bikin.Demek e ku me hesabên xwe bi hemû serokên sendîkayên vê demê, anarşîstan û "çepgiran" re, an jî rastir bêjim, bi qasî ku Dîrokê bi xwe kiriye, kiriye, ya ku bêrehmî kiryar û doktrînên wan parçe parçe kirine.

* * *

Em vê nivîsa kurt berî her tiştî diyarî ciwanên proletar dikin, da ku, bi wêrekî, fedakarî û ruhê xwe yê taybet, careke din piştê nede ceribandinên xeyalî yên civaka nûjen, efsaneyên derewîn ên demokrasî û hevgirtina neteweyî, reformîzm û gav bi gavî, da ku bernameyeke têkoşînê, ya şer, li ser eniya şoreşger a komunîst a anonîm û neşexsî hembêz bike.

Ji ber ku ew ê li ser ciwanên me be ku komunîzmê bigihînin serkeftinê.

Partiya Komunîst a Navneteweyî li ser bingeha prensîbên jêrîn ên ku di sala 1921an de li Leghornê (Livorno) di damezrandina Partiya Komunîst a Îtalyayê (beşa Komunîstên Navneteweyî) de hatine danîn, tê avakirin.

1. Di bin rejîma civakî ya sermayeyê ya heyî de, pevçûna di navbera hêzên hilberîner û têkiliyên hilberînê de bi lezek her ku diçe zêde dibe pêş dikeve, û ev yek dibe sedema berjewendiyên dijber û têkoşîna çînî ya di navbera proletaryayê û burjuwaziya serdest de.

2. Têkiliyên hilberînê îro ji aliyê hêza Dewleta burjuwaziyê ve tên parastin: çi dibe bila bibe şêweyê sîstema nûnerî û bikaranîna demokrasiya hilbijartinê, Dewleta burjuwaziyê wekî organa parastina berjewendiyên çîna kapîtalîst dimîne.

3. Proletarya nikare sîstema têkiliyên hilberîna kapîtalîst, ku îstîsmara wê jê derdikeve, bêyî ku bi tundî desthilata burjuwaziyê hilweşîne, ne hilweşîne û ne jî biguherîne.

4. Organa bingehîn a têkoşîna şoreşgerî ya proletaryayê partiya çînî ye. Partiya Komunîst, ku beşa herî pêşketî û biryarder a proletariyayê di nav xwe de dihewîne, hewldanên girseyên kedkar yek dike û têkoşînên wan ên ji bo berjewendiyên komî yên taybet û destkeftiyên demildest, vediguherîne têkoşîna giştî ya ji bo azadiya şoreşgerî ya proletariyayê. Partî berpirsiyar e ji belavkirina teoriya şoreşgerî di nav girseyan de, ji organîzekirina derfetên madî yên çalakiyê, û ji rêberiya çîna karker di nav têkoşînên wê de bi misogerkirina berdewamiya dîrokî û yekîtiya navneteweyî ya tevgerê.

5.  Piştî hilweşandina desthilata kapîtalîst, divê proletarya bi temamî aparata dewleta kevn tune bike da ku xwe wek çîna serdest organîze bike û dîktatoriya xwe deyne: ango, ew ê heta ku burjuwa wek çîn û wek kes di nav civakê de sax bimînin, hemû mafên wan înkar bike, û dê organên rejîma nû tenê li ser bingeha çîna hilberîner ava bike. Partiya Komunîst, ku taybetmendiya wê ya bernameyî di vê destkeftina bingehîn de ye, bi awayekî ekskluzîf û tenê dîktatoriya proleteriyê temsîl dike, organîze dike û rêberiya wê dike.

6. Tenê bi rêya hêzê dê Dewleta proletarî bikaribe bi awayekî sîstematîk destwerdanê di aboriya civakî de bike, û wan tedbîran bigire ku bi wan re rêveberiya kolektîf a hilberîn û belavkirinê dê cihê sîstema kapîtalîst bigire.

7. Ev veguherîna aboriyê û di encamê de ya tevahiya jiyana civakî dê hêdî hêdî pêwîstiya bi Dewleta siyasî ji holê rake, ku makîneya wê dê hêdî hêdî rê bide rêveberiya rasyonel a çalakiyên mirovî.

* * *

Derbarê cîhana kapîtalîst û tevgera karkeran piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn de, helwesta partiyê li ser van xalên jêrîn ava dibe:

8. Di nîvê yekem ê sedsala bîstan de, di aboriya kapîtalîst de di nav kardêran de îtîrafên monopolîst derketin holê. Hewldan hatin kirin ku bi plansaziya navendî hilberîn û danûstandinê kontrol bikin û birêve bibin, heta gihîştina rêveberiya dewletê ya sektorên tevahî yên hilberînê. Di qada siyasî de, hêza polîs û çekdarên dewletê û totalîtarîzma hikûmetê zêde bûye. Tu yek ji van ne cureyên nû yên rêxistina civakî ya bi cewherê navberî di navbera kapîtalîzm û sosyalîzmê de ne, û ne jî ew formên vejandî yên sîstemên siyasî yên pêş-borjûwa ne. Ew li şûna wê, formên taybet ên rêveberiyeke her ku diçe rasterast û taybet a hêz û dewletê ne ji aliyê hêzên herî pêşketî yên sermayeyê ve.Ev pêvajo şîroveyên aştiyane, pêşverû û evelûsyonîst ên derbarê meşa rejîma burjuwaziyê de ji holê radike, û pêşbîniyên me yên derbarê çînên ku hêzên xwe li aliyên dijber kom dikin û rêz dikin, piştrast dike. Ji bo ku proletarya hêza dijminê xwe bi enerjiya şoreşgerî ya ji nû ve geşbûyî re li hev bîne, divê ew, çi wekî daxwazek be, çi jî wekî amûrek ji bo tehrîkê be, vegera xeyalî ya li lîberalîzma demokratîk û garantiyên destûrî red bike; partiya şoreşger a çînî divê pêngava dîrokî bavêje ku careke din û ji bo her demê pratîka çêkirina hevpeymaniyan, heta ji bo mijarên demkî jî, hem bi partiyên burjuwa û çîna navîn re, hem jî bi partiyên derewîn ên karkeran ên ku bernameyên reformîst pejirandine, bi dawî bîne.

9. Şerên emperyalîst nîşan dan ku krîza perçebûna kapîtalîst neçar e, bi awayekî biryardar qonaxek da destpêkirin ku tê de berfirehbûna wê êdî nayê wateya mezinbûneke berdewam a hêzên hilberîner, lê belê dibe guherîn û dorvegerînek di navbera komkirin û wêrankirinê de. Van şerran bûne sedema rêzeyek krîzên kûr di nav rêxistinên navneteweyî yên karkeran de, ku çînên serdest bi rêya kişandina wan bo aliyekî an aliyê din ê eniyên şer, karîn hevgirtina leşkerî û neteweyî li ser wan ferz bikin. Tenê alternatîfeke dîrokî ya mayînde heye ku li hember vê rewşê were danîn, ew jî ji nû ve geşkirina têkoşîna çînî ya di nav neteweyan de ye, ku ev yek dibe sedema şerê navxweyî yê girseyên kedkar ji bo hilweşandina desthilata Dewletên burjuwa li her derê, tevî hemû koalîsyonên wan ên navneteweyî. Mercê bingehîn ji bo vê yekê di ji nû ve avakirina Partiya Komunîst a Navneteweyî de wekî hêzeke xweser a serbixwe ji her desthilateke siyasî an leşkerî ya heyî ye.

10. Aparata Dewleta proletar, ji ber ku di serdemeke veguhêz a di navbera du sîstemên civakî de amraz û milê têkoşînê ye, hêza xwe ya rêxistinî ji tu qanûn an şemayên destûrî yên heyî yên ku armanca wan nûnertiya hemû çînan e, wernagire. Mînaka dîrokî ya herî temam a Dewleteke proletar heta îro Sovyet (meclîsên karkeran) ên di dema şoreşa Cotmehê ya 1917an de ne, dema ku çîna karker di bin serokatiya Partiya Bolşevîk de xwe çekdar kir, dema ku desthilat bi rêbazên totalîter hate bidestxistin û Civata Damezrîner hate belavkirin, û dema ku têkoşîn ji bo parastina li hember êrîşên hikûmetên burjuwa yên biyanî pêk hat, û ji holê rakirina serhildana navxweyî ya çînên têkçûyî, yên çînên navîn û partiyên oportunîst – hevalbendên neçar ên kontra-şoreşê di demên biryarder de.

11. Pêkanîna tam a sosyalîzmê tenê di nav sînorên yek welatî de nayê xeyalkirin û veguherîna sosyalîst bêyî têkçûn û paşketinên demkî pêk nayê. Parastina rejîma proletaryayê li dijî xeteriyên herdemî yên rizînê tenê wê demê misoger dibe ku birêvebirina Dewleta proletaryayê bi awayekî berdewam bi têkoşîna navneteweyî ya çîna karker a her welatekî li dijî burjuwazî, dewlet û amûrên wê yên leşkerî re were hevrêzkirin; di vê têkoşînê de heta di dema şer de jî nikare ti sistbûnek çêbibe. Hevrêziya pêwîst tenê wê demê dikare were misogerkirin ku Partiya Komunîst a Cîhanê siyaseta û bernameya wan dewletan kontrol bike ku çîna karker tê de gihîştiye desthilatdariyê.

Li ser bingeha vê bernameyê, ya ku li jor hatiye diyarkirin, Partiya Komunîst a Navneteweyî prensîbên doktrîner ên bingehîn ên Marksîzmê bi tevahî ji nû ve radike: materyalîzma dîyalektîk wekî têgihîştina pergalî ya cîhanê û dîroka mirovahiyê; doktrînên aborî yên bingehîn ên ku di "Kapîtal"a Marks de cih digirin wekî metoda şîrovekirina aboriya kapîtalîst; û formulasyonên bernameyî yên Manîfestoya Komunîst wekî plana dîrokî û siyasî ji bo azadiya çîna karker a cîhanî. Em herwiha tevahiya sîstema prensîb û rêbazan a ku ji serkeftina Şoreşa Rûsyayê derketiye holê, ji nû ve radikin; ango: xebata teorîk û pratîk a Lenin û Partiya Bolşevîk di salên diyarker ên desthilatgirtinê û şerê navxweyî de, û tezên klasîk ên Kongreya 2yemîn a Komunîsta Navneteweyî. Ev, piştrastkirin, sererastkirin û pêşketina paşîn a prensîbên navborî temsîl dikin, ku îro bi dersên pêla revîzyonîst a trajedîk a ku di dora salên 1926-27an de di bin navê "sosyalîzma li yek welatî" de derket holê, hê bêtir diyar dibin.

Lêbelê, ev tenê wekî meseleyeke sozdariyê ye ku em vê karesatê bi navê Stalîn ve girê didin, û li şûna wê em tercîh dikin ku wê bi zexta hêzên civakî yên objektîf ên ku piştî şewqa şoreşa Cotmeha 1917an li seranserê cîhanê belav nebû, li ser Rûsyayê serdest bûn, ve girê bidin. Pir dereng hate dîtin ku ji bo li berxwedana li hember vê zextê, pêdivî bi astengiyeke bernameyî û taktîkî hebû, astengiyeke ku heke nikarîbûya têkçûnê pêşî lê bigire jî, dîsa jî dikaribû vejîna tevgera komunîst a navneteweyî kêmtir zehmet û biêş bikira.

Ev pêla herî dawî ya kontra-şoreşê dê ji nexweşiya oportunîst (xeletiyên anarşîst) a ku hebûna kurt a Enternasyonala Yekem aciz kiribû, gelek kujtartir, û heta ji zirara ku ji aliyê Enternasyonala Duyem ve hatibû kirin dema ku ew ketibû nav heriyê û qîra girêdana bi Union Sacrée, û paşê bi şerê emperyalîst ê 1914an (hêdî-hêdîkarî, parlamanterîzm, demokratîzm) jî gelek cidîtir bû. Îro rewşa tevgera karkeran hezar caran xirabtir xuya dike ji ya piştî hilweşîna serxweş a Navneteweyî ya Duyem di dema derketina Şerê Cîhanê yê Yekem de.

Întêrnasyonala Sêyem, ku di sala 1919an de hate damezrandin, xalên sereke yên doktrîna Marksîst bi bernameyeke ku ji xeyalên demokratîk, gav bi gav, parlamenterî û aştîxwazî yên Întêrnasyonala Duyem (ku di dema şer de ji aliyê şovînîzma herî pîs û şerxwaziyê ve hilweşiyabû) bi awayekî teqez qut kir, ji nû ve saz kir. Întêrnasyonala Sêyemîn ji aliyê Lenin, Trotskî û gardiyana kevn a Bolşevîk ve keda dîrokî ya pir mezin bû, lê, dîsa jî, ji destpêka xwe ve Întêrnasyonala Sêyemîn, bi awayekî, li ser bingeheke ne saxlem bû, û ev yek hem ji ber awayê bilez ê avakirina partiyên komunîst, hem jî ji ber taktîkên zêde nerm ên ku wê ji bo "desthilatdariya girseyan" pejirandibûn, bû.

Lêbelê, qet nebe ji bo afirînerên Cotmeha Sor, ev nêzîkatî û ev taktîk ne wateya devjêberdana prensîba bingehîn a bidestxistina desthilatê bi zorê, ya têkbirina aparata dewleta burjuwa ya parlamenî û demokratîk, an jî sazkirina dîktatoriya proleterî ya di bin rêveberiya partiyê de didan, û divê wisa neyên fêmkirin. Di rastiyê de, sepandina taktîkên Întirnasyonala Sêyem dibe ku ewqas zerar nedaba, eger şoreş, wekî ku dihate hêvîkirin, bi lez li seranserê cîhanê belav bûba; lê, wekî ku Çepê ji Kongreya Duyem a sala 1920an û pê de hişyarî da, xetereyek hebû ku, eger pêla şoreşê paşve vekşiya, encamên pir neyînî derkevin. Ev ji ber wê yekê bû ku koma partiyên ku bi Navneteweyîya nû ve girêdayî bûn, pir ne bi îstîkrar bû, ji ber ku ew bi awayekî pir bêserûber hatibûn komkirin û, di encamê de, têra xwe li hember îhtîmala vegera ser sosyal-demokrasiyê neparastî bûn, hema ku pêla şoreşê paşve vekişiya. Mixabin, tam ev yek qewimî, û tiştê ku derket holê ne tenê gel, lê belê nexweşiyên penceşêrî yên rabirdûyeke pir nêzîk bûn

Di navbera salên 1920 û 1926an de, Çepê li ser pêwîstiya damezrandina yek platform û plana taktîkî ya yekane ku ji aliyê hemû beşên Navneteweyê ve bihata pejirandin israr kir, û li dijî xeteriyên sepandina "parlamentarîzma şoreşgerî" li Rojava, cihê ku demokrasî zêdetirî sed salan bû saz bûbû, hişyarî da. Hîn girîngtir, wê li dijî taktîka "eniya siyasî ya yekbûyî", û paşê taktîkên tiştê ku jê re "Hikûmetên Karkeran (û Karker-Gundiyan)" dihat gotin, derket, ji ber ku wê diyar dikir ku ev formulek, formula zelal û bêambiguî ya "diktatoriya proleterî" lawaz dikin. Wê polîtîkaya ku rê dida rêxistinên serbixwe ji partiya komunîst a herêmî rasterast bibin endamê Navneteweyê û qebûlkirina partiyên hevalbend, şermezar dikir. Wê pratîka veşartina xwe di nav partiyên karkerên sexte, û bi taybetî partiyên burjuwa (wekî Kuomintang) red dikir. Her wiha, wê "blokên" hê xerabtir, yên demkî jî, bi partiyên qaşo heval re an jî yên ku bi awayekî demkî li ser helwestên ku tenê di rûyê xwe de "weş" bûn, rêz digirtin, red dikir.

Pîvana ku îlham dabû Çepê û bûbû sedema van helwêstan, ev bû û dimîne: xurtbûna partiyên Komunîst ne bi manevrayên taktîkî an jî nîşandana îradeperestiya subjektîf ve girêdayî ye, lê belê bi rastiya objektîf a pêkhatina pêvajoyeke şoreşgerî ve girêdayî ye, ku tu sedemeke wê nîne li gorî qanûnên pêvajoyeke berdewam û xêzî tevbigere. Desthilatgirtin dibe ku nêzîk be an dûr be, lê di her du rewşan de, û berî her tiştî di ya yekem de, amadekarî ji bo wê (û amadekirina tebeqeyeke kêm an zêde mezin a proletariyayê ji bo wê) wateya wê ye ku rê li ber her çalakiyeke wisa were girtin ku dibe bibe sedem ku rêxistina komunîst vegere oportunîzmeke mîna ya ku di Navneteweyî ya 2yemîn de qewimî, ango, şikandina pêvebendiya veqetîndar a di navbera rêbaz û armancan, taktîk û prensîban, û mebestên demkî û dawî de, ku bêguman vedigere aliyê hilbijartîparêzî û demokratîparêziyê di siyasetê de, û ber bi reformîzmê ve di qada civakî de.

Ji sala 1926an û pê de, pevçûn dê rasterast derbasî qada siyasî bibe û bi veqetîna di navbera Navneteweyî û Çepê de bi dawî bibe. Du pirsên li ser rojevê "Sosyalîzm li welatekî" û, piştî demeke kurt, "dij-faşîzm" bûn. "Sosyalîzm li welatekî" di rastiyê de înkara ducarî ya Lenînîzmê ye: ya yekem, ew bi xapandinê tiştê ku Lenîn bi zelalî wekî pênase kiribû, wekî sosyalîzmê nîşan dide "pêşketina kapîtalîst a bi şêwaza Ewropî li Rûsyaya biçûk-borjûwa û serdema navîn", û ya duyemîn, ew çarenûsên Şoreşa Rûsyayê ji yên Şoreşa Proletarî ya Cîhanî vediqetîne. Ew doktrîna kontra-şoreşê ye. Li nav Yekîtiya Sovyetê, ew ê ji bo rewakirina zordestiya li dijî gardiyana kevn a Marksîst û Navneteweperest bihata bikaranîn, bi destpêkirina ji Trotskî, di heman demê de li derveyî sînorên wê ew ê piştgiriya têkbirina herikên Çepgir bikira ji aliyê fraksiyonên navendî ve, ku gelek caran bi awayekî eşkere ji sosyal-demokrasiyê hatibûn, û "di teslîmbûneke tam de ji burjuwaziyê re" (Trotskî).

Dîmena sereke ya devjêberdana xalên bernameyî yên bingehîn ên têkoşîna komunîst a cîhanî, guhertina dirûşma bidestxistina desthilatê ya şoreşgerî bi parastina demokrasiyê li dijî faşîzmê bû; mîna ku her du rejîm, dema ku bi xetereya pêleke nû ya şoreşger a proleterî re rû bi rû dimînin, dê her gav bersiv nedin armanca xwe ya hevpar a parastina rejîma kapîtalîst, û li gorî daxwazên lezgîn ên dînamîkên têkoşîna çînî li ser rêveberiya Dewletê bi dorê nebin. Ev diyardeyî, piştî ku keleha Almanî bi serkeftina Hîtler di sala 1933an de hilweşiya, ne tenê di Navneteweyî ya Sêyemîn de, lê her weha di nav opozîsyona "trotskîst" de jî derket pêş, ku, her çend wê behsa demokrasiyê wekî "qonaxekê" dikir jî an "qonax" ku diviyabû berî pêkanîna daxwazên tam ên proletariya şoreşger bihata derbaskirin, dîsa jî, wekî Stalînîstan, heman dirûşma parastina demokrasiyê li dijî faşîzmê bi kar dianî. Di her du rewşan de, ev yek bû sedema tunekirina çîna karkeran wek hêzek siyasî ya cuda ku armancên wê ji yên hemû çînên civakî yên din berevajî bûn; karkerên welatên cuda dê pêşî ji bo parastina saziyên demokratîk, û paşê jî ji bo parastina "welatê xwe" bên seferberkirin, û bi vî awayî bû sedema vejîn û tundbûna nefretên şovenîst. Di dawiyê de, heta Navneteweyî ya Komunîst jî bi awayekî fermî hate hilweşandin û her xwestekek ji bo ji nû ve avakirina wê ji bo demekê hate tune kirin.

Ji ber ku çîna karker niha bi erebeya xwînî ya Şerê Împeryalîst ê 1939-45an ve hatibû girêdan, hêzên lawaz ên komunîzma navneteweyî û navneteweperest, heke û li cihê ku sax mabûna, nekarîn bi tu awayî bandorê li rewşê bikin: û banga "veguhestina şerê emperyalîst bo şerekî navxweyî", ya ku cara yekem di sala 1914an de hatibû bilêvkirin û Pêşengiya Rûsî ya 1917an pêşbînî kiribû, niha li ser guhên kerr ket – biçûk dihat dîtin û dihat heqaretkirin. Di serdema piştî şer de, ne tenê "saf" hêviyên berfirehkirina komunîzma şoreşgerî bi serê bayonetên Rûsyayê nehatin pêkanîn, lê belê neo-wezîrtîyek ku ji ya baskê rastê yê Navneteweyî ya Duyemîn jî xerabtir bû, serdest bû; xerabtir ji ber ku di serdemeke dijwartir a jinûveavakirinê ya kapîtalîst de dihat meşandin: jinûveavakirin, ku alîgiriya desthilata Dewletê dikir (bêçekkirina proleteran di yekîneyên gerîla de), xilaskirina aboriya neteweyî (deynên jinûveavakirinê, qebûlkirina tedbîrên teserûfê li ser navê "berjewendiyên bilindtir" ên neteweyê, hwd, hwd). Paşê, di "demokrasiyên populer" de, ji nû ve sazkirina nîzamekê ku dê wekî "Sovyetî" bihata pêşkêşkirin (Berlîn, Poznan, Budapeşt) dihat piştgirîkirin. Lêbelê, gava ku hevkariya wan a eşkere di serkêşiya Dewletê de êdî ne hewce bû, partiyên "komunîst" ên girêdayî Kremlînê dê ber bi qiraxên "opozîsyoneke" tenê parlamenterî ve bihata paşvexistin, ku ji aliyê hevalbendên şer û "aştiyê" ve di Cîhaneke her ku diçû zexmtir dihat girêdan a Dewletên polîsî û faşîzmê de, ber bi wir ve dihatin ajotin. Lê, li şûna ku Rêya Sereke ya Lenîn ji nû ve kifş bikin (tiştekî ku heke bixwesta jî nedikarîbû bikin), ew her ku diçû zêdetir di nav çalê revîzyonîzma tam de noq bûn, di dawiyê de di salên dawî de gihîştin asta herî nizm de, dema ku wan ne dawiya kapîtalîzmê, ku niha di şiklê bazirganiya navneteweyî (globalîzasyon) de hatibû bilindkirin, û ne jî dawiya parlamenterîzma burjuwa pêşbînî dikir an jî parastin, ya ku, berevajî vê yekê, diviyabû li dijî êrîşên burjuwaziyê bihata parastin, ya ku pêdivî bû ku rabirdûya xwe ya "bi rûmet" jê re bihata bîranîn. Di dawiyê de, êdî nikarîbûn tehemulê wê peyva "komunîst" bikin, ya ku ewqas dem bû barekî giran li ser wan bû; van partiyan navê xwe guhert.

Encama "hevjiyanî" û rûbirûbûna aborî tenê dikaribû ji holê rakirina tam a Stalînîzmê bûya. Ji ber vê yekê, ji bo partiya me, devjêberdana tam a Stalînîzmê ji aliyê welatên Bloka Rojhilat ve ne tiştekî sosret bû; bi rastî, me ew wekî pêngava neçar û dawî ya ku ji bo derbaskirina veqetîna wan a ji bazara cîhanê di asta aborî de pêwîst bû, pêşbînî kiribû; û ji bo derbaskirina wê otarşiya ku ji bo pêşxistina pîşesaziya kapîtalîst a neteweyî ya welatên paşverû heta wê astê pêwîst e ku bikaribin bi hilberîna pîşesazî ya hêzên kapîtalîst ên kevn re bikevin pêşbaziyê.

Rûsya niha êdî xwe wekî "sosyalîst" nîşan nade û bûye welatekî bi temamî kapîtalîst, ku hemû hilberînerên wê bûne proleter û xwedî hemû qirêjiya aborî, siyasî, civakî û exlaqî ya demokrasiyeke kapîtalîst a rastîn e. Xiyaneta Stalînî ya li hemberî komunîzmê û hevkariya wê ya li pey wê bi kapîtalîzma rojavayî ya rizî re, di dawiyê de şoreşa komunîst a 1917an a ku cîhan hejandibû, ji rûmeta geş a şewatî veguherand xweliya sar; lê di heman demê de, wê Rûsya ji bêliviya wê ya nîv-feodal rizgar kir, bi pêkanîna – bi agir û şûr û hemû hovîtiyên neçarî yên ku pê re tên – komkirina sermiyanê ya kapîtalîst a xwe ya destpêkê. Hewldana Rûsyayê ya ji bo veşartina kapîtalîzmeke tam û temam bi navê sosyalîzmê, bi ser neket. Serwerbûna vê forma paşîn a hilberînê li her quncikek welêt, ne ku delîla têkçûna komunîzmê ye, belkî berevajî, şertê herî baş e ji bo serkeftina wê ya paşerojê.

Lê ji kûrahiya bêhna, di hêviya vejîna pêşerojê ya proleteryayê de, banga: "Karkerên Cîhanê - Yek bibin!" û "Diktatoriya Proleteryayê!" bilind dibe. Ev banga me ye.

Vegera li "Catastrofîzîmê"

Di warê doktrîna giştî ya şoreşa dîrokî û civakî de, tevgera komunîst a kevn niha ewqas dejenere bûye ku ew dîtina "katargozîk" a Marks red dike: ne berjewendiyên çînî yên dijber, ne jî pevçûnên di navbera dewletan de – ew dibêjin – dê nebin sedema têkoşîna tundûtûj, ya pevçûnên çekdarî. Di bingeh de, wan xwe spart perspektîfa aştiyeke navneteweyî, ku wekî hevjiyana aştiyane dihat binavkirin, ligel aştiyeke civakî ya ku ji aliyê dirûşma parêzgar û reaksiyoner a "demokrasiyeke nû" ve dihate garantîkirin, ku dê li ser "plansaziya demokratîk", "reformên strukturel", û "têkoşîna li dijî monopolan" ava bibûya. Di rastiyê de, "komunîzma" Stalînî, û bi taybetî ya piştî-Stalînî, di rûmetdarkirina mezinbûna hilberîn û berhemdariyê de tenê parêzvaniya Pêşketinê bû, û di rûmetdarkirina mezinbûna bazirganiyê de jî parêzvaniya Kapîtalîzmê bû.

Îro, dema ku "hevjiyana aştiyane" rê li ber rewşeke navneteweyî ya herikbar vedike, ku tê de ji bo pevçûna cîhanî ya bê li ber çavan lihevkirinên nû tên gerîn, partiyên oportunîst û pûdrûk-karker êdî, heta ji aliyê fermî ve jî, ji partiyên "rêça rastê" yên xwe-ragihandî nayên cudakirin.

Li dijî vê kaleidoskopa helwêstan, helwesta Marksîst wekî xwe dimîne: di bin kapîtalîzmê de, mezinbûna hilberînê û berhemdariyê tê wateya zêdebûna îstîsmara kedê ji aliyê sermayeyê ve, mezinbûneke ku bi para karê nehatî dayîn, ango nirxa zêde, tê pîvandin. Xerckirina karkeran, "fona rezervê" ya ku çîna karker hem di şêweyekî takekesî û hem jî civakî de (sîgorteya li dijî nexweşî û pîrbûnê, yasayên malbatê, hwd.) diafirîne, dibe ku zêde bibe, lê di heman demê de, serweriya kapîtalê li ser hilberîneran jî zêde dibe, û şert û mercên jiyana wan ji ber hilkişîn û daketinên aboriya bazarê hê bêtir ne ewle dibin. Li şûna ku dijberiyên çînî kêm bibin, ew di rastiyê de, heta asta xwe ya herî zêde tên paldan.

Berfirehbûna bazirganiyê, berfirehbûna serweriya welatên pêşketî li ser welatên paşketî, ligel giranbûna zêde ya pêşbaziya xwezayî ya di navbera welatên pêşketî de nîşan dide. Bi anîna gelên cuda û parzemînên cuda di nav tora aboriyeke her ku diçe gerdûnî dibe de cem hev – ku ev bi xwe, her çend ne bi zanebûn be jî, serdegirtineke rastîn e – bazirganiya navneteweyî, di awayekî diyalektîkî de, aliyekî "neerênî" nîşan dide ku parêzvanên wê xwe dikin qurbanî ku paşguh bikin: ango, ew zemînê ji bo krîzên bazirganî, û bi vî awayî yên darayî û pîşesazî rewaş dike, ku encama wan a yekane dikare, îro wekî duh, şerekî emperyalîst be. Wekî din, îro beşeke zêde ya hêzên hilberîner ne tenê di hilberandina wan kelûpel û xizmetan de ku "bazirganiya dualî ya bi feyde" û "bazirganiya durist" (ya ku di dilê oportunîstên Rojhilat û Rojava de ewqas ezîz e) dê pêşkêşî tevahiya mirovahiyê bike, belkî di hilberandina çekên wêranker de jî ku fonksiyona wan ji ya leşkerî jî zêdetir aborî ye (ji bo sektora komkirinê ku zêde-hilberînê bixwe).

Kapîtalîzm ji nû ve zêdekirina sermayeyê ya bêdawî ye; armanca hilberîna kapîtalîst bi xwe sermaye bi xwe ye. Zêdebûna hilberîna kelûpelan ji her sînorê xwezayî wêdetir, bi lezeke serxweşker, ne başbûneke baştir ji bo mirovahiyê peyda dike, lê belê rêzeyek krîzên karesatbar ên zêde-hilberînê ku jiyana civakî li seranserê gerstêrkê wêran dikin. Ji van krîzan – ku bi dehsalan ji aliyê teorîstên burjuwa ve hatine înkarkirin, û ji aliyê Marksîzma resen ve wekî neçar hatine dîtin – çîna karker qurbaniya yekem e, ku barê bêkariyê, kêmkirina mûçeyan, û giranîkirina barên kar hildigire.

Ji bo kapîtalîzmê şer encama pêwîst a krîzên wê yên periyodîk ên zêde-hilberînê ye. Ji ber vê yekê, şerê kapîtalîst neçar e. Tenê wêrankirinên mezin ên ku ji hêla şerên cîhanî yên nûjen ve tên çêkirin, rê didin kapîtalîzmê ku çerxa xwe ya dojehî ya jinûveavakirin-komkirinê ji nû ve bide destpêkirin. Şerên cîhanî yên emperyalîst ên serdema me – her çend her tim li pişt perdeyên "mirovî", "demokratîk", "aşitîxwaz", "parastinî", "antî-terorîst" veşartî bin jî – ji bo kapîtalîzmayên cuda pir pêwîst in da ku bazarên westiyayî parve bikin, da ku parzemînan di nav xwe de dabeş bikin. Ji ber vê yekê, ew şêr in ji bo parastina kapîtalîzmê; hem di warê aborî de û hem jî ji ber ku di dema krîzan de rê didin ji holê rakirina wî beşê hêza kar ku ji kapasîteya kêmkirî ya sîstema hilberînê ya ji bo bikaranîna wê zêdetir e. Di rastiyê de, ew komkujiyên mezin ên koleyan in ku sermaye di wê gavê de nikare wan bihewîne. Yan şer e yan şoreş e, rêyeke din a alternatîf tune.

Helwesta komunîst a şoreşgerî ya li hember şer ew e ku fikra lihevhatina aştiyê bi kapîtalîzmê re wek xeyalek trajedîk şermezar bike, û piştrast bike ku tenê hilweşandina desthilata burjuwaziyê û hilweşandina têkiliyên hilberînê yên li ser sermayeyê ava bûne, dê mirovahiyê ji trajediyeke wiha ya dubarebûyî rizgar bike. Li ser xeta Marks û Lenin, partî taktîkên antîmilîtarîzma çînî, yên hevaltîya li eniyan, radigihîne, ya têkçûna şoreşgerî li enî û paşiyê; ku armanca wan ew e ku şerê di navbera dewletan de veguherînin şerekî di navbera çînan de.

Ji ber nakokiya bingehîn a ku hemû tevgerên aştiyane yên qanûnparêz û navçîniyan, ên ku şer şermezar dikin lê di çarçoveya rejîma heyî de, betal dike, komunîzm, ji ber eslê wan ê burjuwa, li bendê ye ku gava ew neçar bimînin di navbera şer û şoreşê de hilbijêrin, ew ê her tim şerê hilbijêrin. Bi Lênîn re em wan wek faktoreke tevliheviyê dihesibînin, ku ji bo oryentasyona şer a saxlem a proleteryan zerardar e, û wek amûreke alîkar a mîlîtarîzmê ku ji bo kişandina karkeran bo nav şer tê bikaranîn. Di rastiyê de, ew pasîfîst in – piştî ku wan hovîtiyên li dijî sivîlan, yên ku şerên emperyalîst her tim û bêguman dibe sedema wan, di serê "dagirkerê" wê demê de dibin – yên ku di dawiyê de diçin cem dewletên burjuwa û ji wan daxwaz dikin ku "bi her awayî dawî li vê yekê bînin", û yên ku ji proletariyan dixwazin ku li ser navê îdealên sexte yên "aştiyê", "demokrasiyê", "şaristaniyê" û hwd. hevdu qir bikin.

Dema ku em behsa argumanên reformîst ên klasîktir ên post-stalînîzmê dikin, helwestên Marksîzma şoreşger wekî di dema zêrîn a sosyal-demokrasiyê de dimînin: kapîtalîzma nûjen qet bi "nebûna plansaziyê" nayê wesifandin (Engels jixwe ev dîtibû!), û di her rewşê de "plansazî" bi serê xwe, çi cure be bila bibe, qet ne bes e ku sosyalîzmê pênase bike. Ne jî ji holê rabûna (çi qas rast be bila bibe) kesayetiya civakî ya kapîtalîst, ya ku dihat gotin civaka Rûsî ji yên din cuda dike, bes nake ku nîşan bide ku kapîtalîzm bi xwe hatiye rakirin (û Marks jixwe ev dîtibû!). Kapîtalîzm, di dawiya dawîn de, ji bilî kêmkirina karkerê nûjen bo pozîsyona karkerê-meaşgir tiştek din nîne; û li ku derê karkerên-meaşgir hebin, kapîtalîzm jî heye.

Têkelkirina parêzvaniya kapîtalîzmê bi reformîzma sosyal-demokrat a kevnare re, ya ku "komunîzma" Rûsî û Çînî (ku ji reformîzma klasîk jî xerabtir e) ji hev cuda dike, bi têkbirîtiyeke ku, ji ber ku ew wekî şopeke psîkolojîk û îdeolojîk a perçebûna hêza şoreşger a proletaryayê ye, heta serhildana ku bi xwe di hin tebeqeyên karkeran de derxistiye jî bêbandor dike. Ev reformîzma nû ya xeternaktir, di serî de, ji redkirina wê yekê pêk tê ku çîna karker dikare li ser wê pêşbaziya zêde ya ku di roja îro de wê perçe dike serbikeve; ku ew dikare li dijî zordestiya hewcedariyên ku ji aliyê serweta kapîtalîst ve hatine afirandin serî hilde; ku ew dikare ji bêaqiliya ku ji hêla rêxistina burjuwa ya refahê, bêhnvedanê, "çandê" ve tê çêkirin xilas bibe; ku ew dikare partiya xwe ya şoreşger ava bike. Di rêza duyemîn de, ew rasterast, an jî bi awayekî nerasterast, vê wateyê dide ku çekên nû yên di destê çîna serdest de, bi awayekî wan ji berê bêtir têkneçûyî kirine. Em, di vê navberê de, pê bawer in ku hêza kapîtalîzmê di dîrokê de tenê qonaxeke demkî ye; û ji ber vê yekê em van hemû helwestan, ku wek devjêberdana her hêviyeke şoreşgerî li hember kapîtalîzmeke herî hêzdar in, red dikin.

Heman helwestên têkbirinparêz ku em di hemû serdemên bertekên siyasî û civakî de dibînin (ango, rêzgirtina bi awayekî pûç ji hêza leşkerî ya dijmin re, ya ku berê ji aliyê Engels ve di rojên çek û topên "kevneşopî" de hatibû şer kirin; nefreta filistînî û biçûkxistin ji bo "kêmasiya aqil", "nezanîn", û "nebûna îdealîzmê" ya karkeran, ku jixwe ji aliyê Lenin û hemû têkoşerên şoreşger ve hatibû şer kirin); lê her serdem ji bo baweriya bi wan sedemên xwe yên lezgîn diafirîne (bombayên atomî û hîdrojenê an jî, wek di ramandinên Marcusî de, hêza "civaka serfkariyê" ya ku bi awayekî bêderman civakê xirab dike!).

Amûreke sereke ya vê tirsandina manewî, medyaya girseyî ya îro ya bihêz e, ku bi awayekî takintî dubare dike ku civaka heyî "xerabiya kêmtir" e.

Helwestên Marksîst, di van mijaran de jî, wekî her carê heman dimînin: kapîtalîzm dibe ku dabeş bike, lê di heman demê de proletariyayê kom dike û organîze dike – û di dawiyê de komkirin li ser dabeşbûnê serdest dibe. Kapîtalîzm dibe ku proletariyayê xirab bike û lawaz bike, lê dîsa jî, tevî ku nexwaze jî, perwerdehiyeke şoreşger pêşkêş dike – û di dawiyê de perwerdehiyeke wiha li ser xirabûnê serdest dibe. Bi rastî, hemû berhemên sofîstîke yên "pîşesaziyên kêfê" bi heman rengî bêhêz in ku nexweşiya zêde ya jiyana civakî (çi gundewarî be, çi bajarî be) sivik bikin, çawa ku hemû dermanên rihetker ên dermanê modern jî bêhêz in dema ku dor tê ser vegerandina têkiliyên ahengdar ên mirovê kapîtalîst bi xwe û bi yên din re, ku "jiyana modern" – jiyana kapîtalîst – wan tune dike.Lêbelê, ji van cureyên gendeliyê pir zêdetir, hêza kapîtalê îro wekî duh, di şikandina hilberîner de bi dirêjahiya roja kar, hefteya kar, sala kar, û jiyana kar de ye. Lê sermaye, ji ber şert û mercan, divê vê dirêjahiyê bi awayekî dîrokî sînordar bike; ew vê yekê hêdî, bi dilnexwazî, û bi gavên berdewam ên paşdeavêtinê dike, lê nikare xwe jê dûr bixe, û bandorên vê yekê, wekî ku Marx û Engels dîtin, dê neçarî şoreşgerî bin, nemaze dema ku em li ber çavan bigirin ku ew di heman demê de neçar e ku "gorînkerên xwe yên paşerojê" (di heman demê de ku wan ehmeq dike) perwerde bike. Ji bo paşerojê du nêrînên sereke hene: 1) krîzeke din a ji cureyê 1929an dê derkeve û "karkerê îroyîn ê burjuwazîbûyî" vegerîne rewşa proletaryayê (ji bo me ya herî muhtemel), û 2) qonaxeke dirêj a dîrokî ya berfirehbûn û "xweşewînî"; û dîsa jî divê tu bi awayekî eşkere pratîkvanê têkçûnparêziyê bî (wekî Maocî, Castroparêz, Guevarîst û hwd., bi awayên xwe) ji bêserûberiya heyî ya proletaryayê, encamek dîrokî ya teqez, "nekarînek" ji aliyê sosyolojîk ve diyarkirî ji bo ji nû ve avakirina partî û Intyernasyonala çînî, û, ji wê yekê, pêwîstiya ku tebeqeyên din ên civakî û kategoriyên sosyolojîk (gundî, xwendekar û hwd.) cihê wê bigirin wekî pêşengê şoreşa civakî derxînin.

Hîn bêwatedir e ev bawerî: ku ji ber hêza civakî ya mezintir a ku pêşketina kapîtalîzmê bi xwe dide çîna karker, ev çîn bêhêz dibe û nikare erkê pêşîn ê her şoreşeke civakî ya dîrokî bi cih bîne: bêçekkirina dijminê çînî bi rêya desteserkirina totalîter a potansiyela wî ya leşkerî.

Vegera li "Totalîtarîzma" şoreşgerî

Li ser asta civakî û siyasî, serkeftina dawî ya demokratîzmê li ser doktrîna şoreşgerî ya tevgera komunîst a kevn, wê demê pêk tê ku "berxwedana li dijî totalîtarîzmê" wekî peywira proletaryayê û hemû çînên civakî yên ku ji aliyê sermayeyê ve tên çewisandin, tê pêşkêşkirin.

Ev meyl, ku diyardeyeke wê ya yekem a dîrokî antî-faşîzm bû (hem cureyên wê yên di dema şer û hem jî yên beriya şer), bandor li hemû partiyên girêdayî Moskowê kir (û yên wek Çînê ku jê veqetiyan) û di dawiyê de yekpartîbûnê (şêweyekî ku bêguman bi eslê xwe Lenînîst û komunîst bû) wek rêber û serokê şoreşgerî yê pêwîst ê dîktatoriya proleterî red kir. Di "demokrasiyên gel" ên bi navê "kampê sosyalîst" de, hêz di destê "eniyên" gelêrî û neteweyî de bû, an jî di destê partî an "yekîtiyên" ku bi awayekî eşkere blokeke çend çînan temsîl dikirin de bû. Di vê navberê de, partiyên "komunîst" ên ku di "kampê burjuwa" de kar dikirin, bi awayekî fermî dev ji wê doktrînê berdan ku şîdeta çînî ya şoreşgerî yekane rêya bidestxistina desthilatê ye, û ew rastî red kirin ku yekane amûra parastina dîktatoriya çînî tenê bi rêya partiya komunîst e. Li şûna wê, wan pesnê partiyên din, sosyalîstan, katolîkan û hwd. da, bi wan re ketin "diyalogan", û "sosyalîzmek" soz dan ku dê bi hevparî ji aliyê çend partiyên ku "gel" temsîl dikin ve were birêvebirin. Ev meyl, ku ji aliyê hemû dijminên şoreşa proleteriyê ve bi germî tê pêşwazîkirin (komunîzma Stalînîst her tiştê ku şan û şewqeta Cotmeha Sor tîne bîra wan red dike), ne tenê têkbir e, lê di heman demê de xeyalek e.Çawa ku proletarya di bin rejîma zordest a kapîtalê de ji bo xwe tu azadiyekê îdîa nake, û ji ber vê yekê ne li dora alayê demokrasiya "formal" û ne jî yê "rastîn" kom nabe, ew ê piştî ku rejîma xwe ya zordest saz bike, derbasî tepeserkirina hemû azadiyên komên civakî yên bi kapîtalê ve girêdayî bibe, û ev yek dê bibe beşek yekpare ji bernameya wê. Ji bo burjûvaziyê, têkoşînên di qada siyasî de ne di navbera çînan de, lê wekî "nîqaş"an di navbera kesayetiyên azad û wekhev de diqewimin; têkoşîn ji hêza fîzîkî û civakî ya ku ji hêla nakokiyên bêderman ve hatiye dabeşkirin, bêtir têkoşîna nêrînan e. Lê belê, dema ku burjûwazî dîktatoriya xwe di bin maskeya demokrasiyê de vedişêre, komunîst, yên ku ji dema Manîfestoyê ve "xwe bêqîmet nedîtine ku nêrîn û armancên xwe veşêrin", bi eşkereyî radigihînin ku bidestxistina desthilatê ya şoreşgerî, wekî pêşgotineke pêwîst a ji nû ve zayîna civakî, di heman demê de desthilatdariya totalîter a çîna berê-bindest, ku di partiya wê de personîfîke bûye, li ser çîna berê-desthilatdar nîşan dide.

Antî-totalîtarîzm daxwazeke çînên ku li ser heman bingeha civakî ya çîna kapîtalîst (xwedîderketina taybet a hêmanên hilberînê û berhemên bi xwe) bi cih bûne, lê dîsa jî bê navber ji aliyê wê ve tên pelixandin, e. Ew îdeolojiya – ku di nav tevgerên curbecur ên "zanyar" û "xwendekaran" de ku qada siyasî ya heyî dagir dikin hevpar e – ya burjuwaziya piçûk a bajarî û gundewarî û çînên navîn e, hewldaneke bêhêvî ye ku xwe bi mîtên bi awayekî dîrokî mehkûmkirî yên hilberîna piçûk, serweriya takekes û "demokrasiya rasterast" ve girê bide. Ji ber vê yekê ew hem burjuwa û hem jî antî-dîrokî ye û bi vî awayî du qat antî-proletarî ye. Wêrankirina burjuwaziya biçûk di bin derbên çakûçê sermayeya mezin de ji aliyê dîrokî ve neçar e, û ji aliyê civakî ve – bi awayekî kapîtalîst, di heman demê de hovane û demdirêj – gavek ber bi şoreşa sosyalîst ve ye, ji ber ku ew yekane tevkariya dîrokî ya rastîn a kapîtalîzmê pêk tîne: navendîkirina hilberînê, û civakîkirina çalakiya hilberîner.

Ji bo proletariyayê, vegera li ser formên hilberînê yên kêm-têkelbûyî (heta ku mimkun be jî) tenê dikare were wateya dûrketina ji armanca wê ya dîrokî ya bidestxistina hilberîn û belavkirineke bi tevahî civakî. Ji ber vê yekê, ew ne parastina burjuwaziya biçûk li dijî "karsaziya mezin" (her du jî bi heman rengî dijminên sosyalîzmê ne) û ne jî pejirandina pirrengî û "pirrnavendî"yê di siyasetê de wekî erka xwe dihesibîne, ku ew ji aliyê aborî û civakî ve ti sedemê xwe nîne ku wan qebûl bike.

Ji ber vê yekê, dirûşma "têkoşîna li dijî monopolan" ji bo parastina hilberîna biçûk reaksiyoner e, her wekî bersiva şaş a burjuwa-biçûk a li hemberî xerabûna Şoreşa Rûsyayê ya pê ve girêdayî ye. Ji bo me, sedema xerabûnê têkçûna belavkirin û berfirehkirina şoreşa proleter, û devjêberdana enternasyonalîzma komunîst bû, lê belê ji bo burjuwaziya biçûk, şoreş ji destpêkê ve têkçûnek bû ji ber ku ew antî-demokratîk bû, ji ber ku wê dîktatoriyeke proleter danî. Hemû tevgerên çîna navîn ên bi heman rengî reaksiyoner, pêvajoya şoreşgerî wekî serketinên gav bi gav ên giravên biçûk ên "desthilatê" yên li derdorê, ji aliyê organîzmayên proleter ên ku li cîhê kar hatine organîzekirin (û ji bo wê yekê hatine mehkûmkirin) dibînin; ev "demokrasiya rasterast" a fantastîk e (wekî di teoriya Gramscîst û Ordînovîst a şêwirmendiyên fabrîkayê de). Tiştê ku ev teorî paşguh dikin, pirsgirêka navendî ya bidestxistina hêza siyasî, hilweşandina Dewleta kapîtalîst, û pêdiviya bi partiyê wekî organa navendî ya çîna karker e. Ji bo yên din, tişta ku ji bo pêkanîna "sosyalîzmê" pêwîst e, toreke ji karsaziyên "xwe-rêveber" e, ku her yek xwedî plana xwe ye û ev plan bi "biryarên ji jêr ve" (teoriya xwe-rêveberiyê ya Yûgoslavyayê) tê amadekirin. Bi vî awayî teorîsyenên burjuwa-biçûk bi temamî îhtîmala "hilberîna civakî ya ku ji aliyê pêşbîniya civakî ve tê birêkûpêkkirin" înkar dikin, ya ku Marx wekî "aboriya siyasî ya çîna kedkar" nîşan dabû, û ya ku tenê bi derbaskirina şaneyên bingehîn ên hilberînê yên aboriya kapîtalîst û "rêveberiya kor" a bazarê, ku tê de ew hêmanê girêdêr ê yekane, kaotîk û nepêşbînîkirî dibînin, mimkun dibe.

Berî û piştî girtina desthilatê, di siyasetê de wekî di aboriyê de, proletariya şoreşger tu tawîzan nade û nikare bide antî-totalîtarîzmê; guhertoyeke nû ya wê antî-otorîterîzma îdealîst û utopîk a ku Marx û Engels di polemîka xwe ya dirêj a bi anarşîstan re şermezar kiribûn, û ya ku Lenin, di "Dewlet û Şoreşê" de, nîşan da ku bi reformîzma gav bi gav û demokratîk re li hev dike. Lêbelê, hilberînerên piçûk dê ji proletariya sosyalîst re muameleyeke pir cuda bibînin, ne wekî ya ku di bin kapîtalîzmê de li wan tê kirin, ku di seranserê dîroka xwe de bi vê çînê re bi hovîtiyeke mezin reftar kiriye. Lê belê li hember hilberîna piçûk bi xwe, û refleksên wê yên siyasî, îdeolojîk û olî, tevgera wê dê bêdawî biryarder, bilez û, bi kurtasî, totalîter be. Diktatoriya proletaryayê dê mirovahiyê ji wê yekîtiya bêdawî ya şîdet û belengaziyê xilas bike ku di bin kapîtalîzmê de "nanê wê yê rojane" ye. Ew ê bikaribe vê yekê tam ji ber wê yekê bike ku ew dudil nabe ku hêzê, çavtirsandinê û, heke pêwîst be, tepeseriya herî biryardar li dijî her komeke civakî, çi mezin çi piçûk, a ku hewl dide astengiyê li pêşiya pêkanîna mîsyona wê ya dîrokî çêbike, bi kar bîne.

Ji bo encamê: kî têgeha sosyalîzmê bi her cure lîberalîzm, demokratîzm, şêwirmendiya şêwran a fabrîkeyan, herêmparêzî, pir-partîparêzî, an jî ya xerabtir, dij-partîparêziyê re bike yek, ew xwe dixe derveyî dîrokê, û ji wî rêyê ku ber bi ji nû ve avakirina Partî û Navneteweyê ve li ser bingeheke komunîst a totalîter diçe, dûr dikeve.

Vegera li ser Enternasyonalîzmê

Ji dema derketina Manîfestoya Partiya Komunîst di sala 1848an de, ku sernavê wê bi mebest taybetmendiyên neteweyî ji holê radike, komunîzm û têkoşîna ji bo veguherîna şoreşgerî ya civakê, li gorî pênaseyê, navneteweyî û enternasyonalîst bûne: "Karkeran welatê wan nîne"; "Çalakiya hevgirtî, qet nebe li welatên şaristanî, yek ji şertên yekem ên azadbûna proletaryayê ye".

Ji destpêka xwe ve di sala 1864an de, Komeleya Karkerên Navneteweyî di "Rêzikên Demkî yên Komeleyê" de nivîsand ku "hemû hewldanên ku ji bo wê armanca mezin ["azadiya aborî ya çînên karker"] hatine kirin, heta niha ji ber nebûna hevgirtinê di navbera dabeşên cihêreng ên kedê de li her welatekî, û ji ber nebûna peywendiyeke biratî ya yekîtiyê di navbera çînên karker ên welatên cuda de, bi ser neketine", û bi awayekî tund ragihand ku "azadiya kedê ne pirsgirêkeke herêmî û ne jî neteweyî ye, lê belê pirsgirêkeke civakî ye, ku hemû welatên ku civaka nûjen lê heye di nav xwe de dihewîne, û ji bo çareseriya wê bi hevgirtina pratîkî û teorîk a welatên herî pêşketî ve girêdayî ye". Di sala 1919an de, Enternasyonala Komunîst ji têkoşîna demdirêj a Çepgirên Enternasyonalîst ên cîhanî ji bo veguherandina şerê emperyalîst bo şerekî navxweyî derket holê; çi di komarên herî demokratîk de, di împaratoriyên herî otorîter de, an jî di monarşiyên herî destûrî û parlamenterî de, wê yekser rêzikên 1'emîn Navneteweyî ji xwe re kirin, û ragihand ku "navneteweyiya nû ya karkeran ji bo organîzekirina çalakiya hevpar a di navbera karkerên welatên cuda de hatiye damezrandin, ji bo hilweşandina kapîtalîzmê û danîna dîktatoriya proletaryayê û komareke sovyetî ya navneteweyî ku dê çînan bi temamî ji holê rake û sosyalîzmê, qonaxa yekem a civaka komunîst, bîne holê", û lê zêde kir ku "aparata rêxistinî ya Komunîstên Navneteweyî divê ji karkerên her welatekî re derfetê misoger bike ku di her kêliyê de ji proletaryayên organîzekirî yên li welatên din alîkariya herî mezin a gengaz werbigirin".

Dihêla vê kevneşopiya mezin di serdema di navbera şeran de ji ber tevlîheviyeke teoriyê, û praksîsa "Sosyalîzma li welatekî", ligel guhertina Diktatoriya Proletaryayê bi têkoşîna ji bo demokrasiyê li dijî faşîzmê. Polîtîkaya yekemîn pêwendiya di navbera çarenûsên şoreşa serketî ya li Rûsyayê û tevgera proletar a şoreşger a li seranserê cîhanê de şikand, û pêşketina ya paşîn li dora berjewendiyên Dewleta Rûsyayê teşe da. Ya duyem, bi dabeşkirina Cîhanê li ser welatên Faşîst û Demokrat, ferman da proletariyên ku di bin rejîmên totalîter de dijîn ku li dijî hikûmeta xwe şer bikin, ne ji bo bidestxistina desthilatdariyê ya şoreşgerî, lê ji bo vejandina saziyên demokratîk û parlamenterî, di heman demê de proletariyên ku di bin rejîmên demokratîk de dijîn hatin teşwîqkirin ku hikûmetên xwe biparêzin û, heke pêwîst be, vê yekê bi şerê li dijî birayên xwe yên li aliyê din ê sînor bikin; encam ew bû ku çarenûsa çîna karker bi "welatên bav" ên wan û saziyên burjuwa ve hat girêdan.

Hilweşandina Enternasyonala Komunîst di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de, encama neçar a vê berevajîbûna doktrîn, stratejî û taktîkê bû. Ji komkujiya emperyalîst a dawî dewletên li rojhilatê Ewropayê derketin holê ku, her çend xwe wekî Sosyalîst bi nav dikirin jî, dê serweriya xwe ya neteweyî ragihînin û bi awayekî har biparêzin; heta li dijî dewletên ku qaşo "birayên" wan bûn jî, ku sînor li hember wan jî bi heman awayî bi hişkî dihatin parastin. Her çend xwe wek endamên "Kampa Sosyalîst" pênase dikirin jî, nakokî û aloziyên aborî yên ku hîn jî wan ji hev vediqetandin, dîsa jî gihîştin xaleke krîtîk ku, xuya bû, ji bilî çareserkirina wan bi bikaranîna hêza zordar tiştek nema (Macaristan, Çekoslovakya). Ji aliyê din ve, li cihên ku destwerdana leşkerî ne mimkun bû, şikestinên bingehîn çêbûn, wekî mînak li Yûgoslavya û Çînê. Bi vî awayî diqewimî ku partiyên ku hê "desthilatê bi dest nexistibûn" di dawiyê de daxwaza "rêya xwe ya neteweyî ya ber bi Sosyalîzmê ve" dikirin (ku paşê ji bo her kesî bû rêyeke yekane ji bo devberdana ji şoreşê û Diktatoriya Proletaryayê, û ji bo bi tevahî pabendbûna bi îdeolojiya demokratîk, parlamenterî û reformîst). Piştî demeke kurt, em dibin şahid ku ev "sosyalîst" bi serbilindî xweseriya xwe ji partiyên din ên "birayî" diparêzin, û bi vî awayî nîşan didin ku ew mîratgirên kevneşopiyên herî paqij ên siyasî û welatparêzî yên burjuwaziyên xwe ne, û amade ne ku – bi gotina Stalîn – ala ku wan (burjuwaziyan) berdaye, rakin.

Di van şertan de, enternasyonalîzm dibe peyvek ku ji "biratiya navneteweyî ya gelan" jî zêdetir retorîkî û bê naverok e; dirûşmeke ku Marx di "Rexnekirina Bernameya Gotha" de bi tundî li ber Partiya Karkerên Alman avêt û wekî "ji Lîga Burjuwa ya Azadî û Aştiyê deynkirî" bi nav kir. Demek dirêj e tu hevgirtineke navneteweyî ya rastîn çênebûye, heta di demên pir aloz de jî (wekî greva karkerên madenê li Belçîkayê, greva karkerên benderê li Îngilistanê, serhildanên karkerên reş di pîşesaziya otomobîlan a Amerîkayê de, Greva Giştî ya Fransayê ya 1968an, hwd.) û heta ku were ragihandin ku her proletar û partiya "komunîst" divê pirsgirêkên xwe yên taybet bi serê xwe çareser bike, û ku ew "tenê kesên ku dikarin wan çareser bikin" in; bi kurtasî, heta ku her partî, di quncikê xwe yê "taybet" de xwe veşartî bihêle, xwe wekî şampiyonê neteweya xwe, sazî û kevneşopiyên xwe yên neteweyî, aboriya xwe ya neteweyî, û parêzvanê "sînorên" neteweyî yên pîroz nîşan bide, yekîtiyeke navneteweyî ne mimkun e. Di her rewşê de, çi feydeya navneteweperestiyeke ne tenê devkî lê "de facto" (Lenîn) hebû, eger peyama "partiyên nû" ji Cîhanê re hevjiyana aştiyane û pêşbaziyeke di navbera sermayedarî û "sosyalîzmê" de bû?

Bareşeke proletarî ya bi temamî vejiyayî, ku hemû taybetmendiyên wê yên dîrokî yên cihêreng saxlem mane, dê tenê di şertê wê yekê de pêk were ku were qebûlkirin ku li hemû welatan ji bo azadiyê tenê yek rê heye, û ku tenê dikare yek partî hebe, ku doktrîn, prensîb, bername û normên wê yên pratîkî yên çalakiyê divê bi heman awayî yekgirtî û yekta bin. Partî, li şûna ku berhevokeke têkel a ramanên tevlihev û lihevnehatî temsîl bike, "derbasbûneke zelal û organîk a hemû handanên taybet ên ku ji berjewendiyên komên proleter ên taybet ên ku li ser bingeha pîşeyî dabeş bûne û bi neteweyên cuda ve girêdayî ne, ber bi hêzeke sentetîk a ku ji bo şoreşa cîhanê dixebite" temsîl dike (Platforma Siyasî ya Partiyê, 1945).

* * *

Devjêberdana tevgera komunîst ji erkên xwe yên şoreşgerî yên navneteweyî, bi heman awayî bi awayekî eşkere, di terikandina tam û şermokî ya helwestên Marksîst ên klasîk de li ser têkoşînên serhildanê yên gelên kolonyal ên li dijî zordestiya emperyalîst tê xuyakirin. Digel ku van têkoşînan piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn xwedî karakterek her ku diçû tundtir dibûn, proletariya metropolên emperyal dê bihata girêdan bi erebeya burjuwa "nûavakirinê" bi awayekî bi rastî tirsonek. Di sala 1920'an de, li hember têkoşînên çekdarî yên gelên kolonyal, yên ku jixwe Împeryalîzmê di serdema piştî şer de dihejand, Kongreya 2yemîn a Enternasyonala Komunîst û Kongreya Yekem a Gelên Rojhilat perspektîfa mezin a stratejiyeke yekane ya Cîhanî diyar kirin, ku dê têkbirina serhildana civakî ya li metropolên kapîtalîst bi serhildana neteweyî ya li kolonî û nîv-koloniyan re bike yek. Ev serhildana paşîn, ku ji aliyê siyasî ve ji hêla burjuwaziya kolonyal a ciwan ve dihat birêvebirin, dê li pey armanca burjuwazî ya yekîtiya neteweyî û serxwebûnê be, û dîsa jî hevgirtina hêzên siyasî "diktatoriya proletaryayê li seranserê Cîhanê xist rojevê": ji aliyekî ve, destwerdana çalak a partiyên komunîst ên ciwan ên ji aliyê siyasî û rêxistinî ve serbixwe li pêşiya girseyên mezin ên karker û gundiyan, û ji aliyê din ve, Êrîşa proletariya metropolan a li dijî kelehên kolonyalîzmê, dê derfeta derbaskirina partiyên neteweyî-şoreşger biafiranda, û veguherandina şoreşên ku di eslê xwe de burjuwa bûn bo şoreşên proletarî. Tiştek ji van li dijî plana şoreşa mayînde ya ku ji aliyê Marks ve hatibû xêzkirin û ji aliyê Bolşevîkan ve di Rûsyaya nîv-feodal a 1917an de hatibû pêkanîn, nayê.Xala krîtîk a vê stratejiyê tenê dikaribû, û bû jî, proletariya şoreşger a welatên "şaristanîtir", ango yên ji aliyê aborî ve pêşketîtir bû, ji ber ku serkeftina wan, û tenê ya wan, dê rê bida welatên ku ji aliyê aborî ve li paş bûn ku astengiya dîrokî ya paşketina xwe derbas bikin. Piştî ku desthilatdar bûn û bûn xwediyê amûrên hilberînê, proletariya metropolîtan wê demê dikaribû aboriya ex-koloniyan bixe nav "plana aborî ya cîhanî" ku, her çend yekgirtî be wekî ya ku kapîtalîzm jixwe ber bi wê ve diçe, lê wê di wê yekê de cuda bibe ku wê xwesteka zordestîkirin an jî serwerbûnê, xwesteka tunekirin û îstîsmarkirinê tune be. Ji ber vê yekê, gelên kolonî, bi saya "bindestîkirina berjewendiyên demildest ên welatên ku şoreşên wan bi ser ketibûn li ber berjewendiyên giştî yên şoreşa li seranserê Cîhanê", dê bigihîştibûya Sosyalîzmê bêyî ku neçar bimîne di nav tirs û xofên qonaxeke kapîtalîst re derbas bibe; ku ev yek dê ji ber hewcedariya kurtkirina rêyan ji bo gihîştina asteke wekhev bi welatên herî pêşketî re, hê jî xerabtir bûya.

Ji dema ku çarenûsa Şoreşa Çînê di salên 1926-27'an de diyar bû, ne kevirek ji vî avahiyê bihêz Avahiya ku ji aliyê oportunîzmê ve hatiye hiştin. Li koloniyan, bi taybetî piştî Şerê Cîhanê yê Duyem, partiyên bi navê Komunîst, li şûna ku xwe "bixin pêşiya girseyên bindest" ji bo lezkirina veqetîna ji bloka bêşêwe ya çend çînan a ku di bin ala serxwebûna neteweyî de kom bûbûn, li şûna wê xwe danîn xizmeta burjuwaxên xwecihî, û heta çîn û hêzên feodal ên "dij-împeryalîst" jî; yan jî, dema ku hatin ser desthilatê, wan bernameya siyasî ya demokrasiya destûrî, parlamenterî û pir-partî parast, û "ji bîr kirin" ku "giringiyê bidin pirsa milkiyetê"; an jî qet nebe desteserkirina bêtezmînat a zeviyên mezin (ku bi awayekî bingehîn bi milkiyeta burjuwaziya pîşesazî û bazirganî, û bi rêya wê jî bi emperyalîzmê ve girêdayî bûn). Derbarê proletariya herêmî ya ciwan, di şer de çêlikî û pir komkirî de, tu carî wekî pêşengê girseyên gundewarî û nîv-proletarî, yên ku bi sedsalan di xizaniyeke rezîl de jiyabûn, nehat pêşandan, da ku bi hev re jorka sermayeyê ji ser xwe biavêjin.

Di vê navberê de, li metropolên emperyalîst, partiyên Komunîst dev ji prensîbên şoreşa tundûtûj û Diktatoriya Proletariyayê berdan. Li Fransayê, di dema dawî ya Şerê Cezayirê de, û li Amerîkayê di dema Şerê Viyetnamê de, wan bi sînordarkirina xwe tenê bi banga "aştiyê û danûstandinan" û daxwaza "nasnameya fermî û tenê resmî ya wekhevî û serxwebûna" neteweyên nû-çêbûyî ji hikûmetên xwe re, ji reformîstên Navneteweyî ya Duyemîn jî xerabtir bûn; nêzîkatiyeke ku ji aliyê Navneteweyî ya Sêyemîn ve wek dirûşma durûtî ya "burjuwaziya demokratîk a ku xwe wek Sosyalîst kamûfle kiriye".

Encama vê wendakirina tam a perspektîfa Marksîst a şoreşên ducar, ew bû û ew e, ku potansiyela şoreşgerî ya mezin a di nav serhildanên mezin û gelek caran xwînî de (ku barê giran ê wan her tim ji aliyê bi milyonan proletar û gundiyên feqîr ve hatiye kişandin) dê bê pûçkirin: li welatên ku niha bi awayekî fermî serbixwe bûne, burjuwaziyên gendel, çavbirçî û parazît li ser desthilatê ne, û, bi hay ji gefa girseyên bindest ên bajar û gundan, ew ji her demê zêdetir amade ne ku bi "dijminê" duh, ango emperyalîzmê re, hevpeymaniyên nû ava bikin. Di vê navberê de sermayeya li navendên emperyalî yên kevn, piştî ku bi awayekî şermokî paşde ketibû, bi hêsanî ji deriyê paşîn vedigere koloniyên berê, û bi rêya "Alîkarî", deyn û bazirganiya madeyên xam û berhemên çêkirî, bêzerar derdikeve. Di heman demê de, encama felca tevgera şoreşger a proleterî û komunîst a li kelehên emperyalîzmê ew e ku, bi awayekî xeyalî, ji teoriyên Maoisme, Castroîsm û Guevarîzmê yên dejenere re hincetek dîrokî tê dayîn, ku ev teorî şoreşên gundiyaran, gelêrî û anarşîst ên xeyalî wekî tekane rêya dûrketina ji zozana gerdûnî ya reformîzma qanûnparêz û aştîxwaz nîşan didin. Ev hemû wek encameke neçar a devjêberdana riya sereke ya ber bi enternasyonalîzmê ve çêbû.

Lê belê, çawa ku Enternasyonalîzm (ku ji aliyê wan partiyên bi Moskowê an Pekînê ve girêdayî ve hatiye redkirin) dihat pêşbînîkirin ku dê ji nû ve rabe, ji ber ku ew di rastiyên aboriyeke gerdûnî ya her ku diçe berfirehtir dibe û sîstemeke danûstandinê de rehên xwe berdaye, û îpoteka neteweyî (ku li koloniyan rûyê yekgirtî yê hemû çînan xurt dikir, û pîşesazîkirina bi zorê û veguherînên bilez ên avahiyên siyasî û civakî) bi dawî dibe, wisa Şerê Çînî û Diktatoriya Proletaryayê bi awayekî neçar û li her derê dîsa dikevin rojeva. Ev yek nîşan dide ku ji niha û pê de erkê Partiya Komunîst a Navneteweyî ya îro ew e ku alîkariya çînên karker ên ku li Cîhana Sêyemîn a bi navê têne binavkirin derdikevin holê bike, da ku çarenûsa xwe ji tebeqeyên civakî yên li ser desthilatê veqetînin û careke din û herheyî ji wan bişikin, û bi vî awayî rê dide wan ku cihê xwe yê bi zehmetî bi dest xistî di nav artêşa Cîhanî ya şoreşa Komunîst de bigirin.

Vegera li Bernameya Komunîst

Di asta bernameyî de, têgihîştina me ya sosyalîzmê ji hemû yên din cuda dibe bi tekezkirina li ser pêwîstiya şoreşeke tundûtûj a destpêkê, hilweşandina hemû saziyên Dewleta burjuwa, û avakirina amûreke nû ya Dewletê ku ji aliyê partiyeke yekane ve ber bi aliyekî berevajî ve were birêvebirin: ew partiya ku êrîşên proletaryayê yên li ser rejîma kevn amade kiribû, xurt kiribû û heta encameke bi serketî pêşengî kiribû. Lê, Çawa ku em têgeha derbasbûneke gav bi gav û aştiyane ji kapîtalîzmê ber bi Sosyalîzmê ve bêyî şoreşeke siyasî, ango, bêyî hilweşandina demokrasiyê, red dikin, bi heman awayî em wê têgeha anarşîst jî red dikin ku erkên şoreşê tenê bi hilweşandina hêza dewletê ya heyî sînordar dike. Marksîzma Ortodoks di wê baweriyê de ye ku şoreşa siyasî destpêka serdemeke nû ya civakî nîşan dide, û ji ber vê yekê girîng e ku meriv qonaxên wê yên sereke ji nû ve pênase bike.

1) Qonaxa veguhêztinê

Ji aliyê siyasî ve ev qonax bi Diktatoriya Proletaryayê tê wesifandin; ji aliyê aborî ve bi jiyanîbûna formên ku bi taybetî bi kapîtalîzmê ve girêdayî ne, ango, belavkirina kelûpelan a bazirganî, heta li ser pîşesaziya mezin jî, û, di hin sektoran de, berî her tiştî di çandiniyê de, hin hilberînên piçûk. Hêza proletaryayê dikare van formên van tenê bi tedbîrên zordestî derbas bike, ango, derbaskirina hemû sektorên ku jixwe xwedî cewherê civakî û kolektîf in (pîşesaziya mezin, çandinî û bazirganî, veguhestin, hwd.) di bin kontrola xwe de, û bi avakirina toreke belavkirinê ya berfireh a serbixwe ji bazirganiya taybet, lê dîsa jî, bi kêmanî di destpêkê de, li gorî pîvanên bazirganî dixebite. Lêbelê, di vê qonaxê de, erkên têkoşîna leşkerî li ser ji nû ve birêxistinkirina civakî û aborî pêşî digirin, heya ku, li dijî her bendewariyeke maqûl, çîna ku ji hundir ve hatiye hilweşandin û ji derve hatiye tehdîtkirin, dev ji berxwedana çekdarî bernede.

Demajoya vê qonaxê, ji aliyekî ve, girêdayî mezinahiya zehmetiyên ku çîna sermayedar dê ji bo proletariya şoreşger biafirîne, û ji aliyê din ve, girêdayî qebareya xebata ji nû ve birêxistinkirinê ye, ku ev yek dê li gorî asta aborî û civakî ya ku di her sektor û her welatî de tê bidestxistin, berevajî be, û ji ber vê yekê li welatên pêşketîtir hêsantir e.

2) Qonaxa jêrîn a Sosyalîzmê (an jî Qonaxa Sosyalîst)

Ev qonaxa duyemîn bi awayekî diyalektîk ji ya yekemîn derdikeve, û xwedî van taybetmendiyên jêrîn e: Dewleta Proletaryayê heta niha berhema giştî ya danûstandinê kontrol dike, her çend beşek piçûk -sektora hilberînê hîn jî heye. Ev şert û merc rê didin derbasbûna li ser daşekirineke ne-pereyî ku, dîsa jî, bi rêya danûstandinê tê navbeynkarîkirin ji ber ku veqetandina berheman ji hilberîneran re girêdayî wê yekê ye ku wan çiqas kar kiriye, û ev yek bi rêya bonoyên kar ên ku vê yekê îsbat dikin pêk tê. Sîstemeke wiha bi awayekî bingehîn ji kapîtalîzmê cuda ye, ku tê de dahata karkerên bi meaş bi hêza wan a kar ve girêdayî ye, û xelekeke kûr di navbera jiyana takekesî û serweta civakê de tê kolandin. Ev ji ber wê yekê ye ku di bin Sosyalîzmê de di navbera hewcedarî û têrkirina wan de tu astengî namînin, ji bilî mecbûriyeta hemû kesên jêhatî ya xebatê, û her pêşketinek, ku di civaka kapîtalîst de li dijî proletaryayê dibe hêzeke dijmin, dê yekser bibe amûrek ji bo azadiya tevahiya mirovahiyê. Lêbelê, divê hîn jî bi formên ku rasterast ji civaka burjuwa hatine mîras girtin re were mijûlkirin: "Heman mîqdara kedê ya ku hilberîner bi yek şêweyî daye civakê, bi şêweyekî din wî vedigerîne. Li vir eşkere ye ku heman prensîba ku danûstandina kelûpelan birêkûpêk dike serwer e, heta ku ev danûstandina nirxên wekhev be (...) Ji ber vê yekê, mafê wekhev li vir hîn jî di prensîbê de mafê burjuwa ye, her çend prensîb û pratîk êdî ne di nakokiyê de bin jî, di heman demê de danûstandina wekhev di danûstandina kelûpelan de tenê bi navînî heye û ne di rewşa takekesî de. Tevî vê pêşketinê, ev mafê wekhev hîn jî bi berdewamî ji hêla sînordariyek burjuwa ve tê leke kirin. Mafê hilberîneran li gorî keda ku ew pêşkêş dikin e". (Marx, Rêbernameya Bernameya Gotha). Berî her tiştî, kar hîn jî wekî mecbûriyeteke civakî xuya dike, û dîsa jî her ku şert û mercên kar bi giştî baştir dibin, ew kêmtir û kêmtir zordar dibe.

Ji aliyê din ve, rastiya ku Dewleta proletarî amûrên hilberînê di destê xwe de digire, (piştî zordestiya drakonî ya li ser hemû sektorên aborî yên bêkêr an dij-civakî, ku jixwe di qonaxa veguhêz de dest pê kiriye) pêşveçûneke bilez a wan sektorên ku di bin kapîtalîzmê de hatine paşguhkirin, berî her tiştî xanî û çandinî, pêkan dike: Wekî din, ew ji nû ve birêxistinkirina erdnîgarî ya amûra hilberînê pêkan dike, ku di dawiyê de dibe sedema rakirina dijberiya di navbera bajar û gundewar de, û avakirina yekeyên hilberînê yên mezin di pîvaneke parzemînî de. Monopola bi bandor a hilberîna pîşesaziyê ya ku di destê Dewleta proletar de ye, dê her wiha di berjewendiyên herî baş ên hilberînerên piçûk de be ku her ku diçe zêdetir di nav formên hilberînê yên pêşketîtir û komkirî de entegre bibin.

Di dawiyê de, ev hemû pêşketin, rakirina wan şert û mercên giştî tê wateya ku, ji aliyekî ve jinê bi karên malê yên ne-berhemdar û biçûk-xîret ve sînordar dikin, û ji aliyê din ve, hejmareke mezin a hilberîneran tenê bi karên destan ve sînordar dikin, û xebata rewşenbîrî û zanîna zanistî ji bo çîneke tenê dikin îmtiyazeke civakî. Bi vî awayî, ligel rakirina têkiliyên çînî yên cihêreng ên bi derfetên hilberînê re, perspektîfa windabûna erkên civakî yên diyarkirî yên ku ji bo komên mirovan ên taybet hatine veqetandin, jî heye.

3) Qonaxa Sosyalîzma bilindtir (an jî qonaxa Komunîst)

Heta ku Dewlet van peywiran, yên ku hebûna xwe jê re deyn dike, pêk tîne, ew fonksiyona xwe ya dîrokî ya pêşîlêgirtin û tepeserkirina hewldanên ji nû ve avakirina kapîtalîst derbas dike, û wek Dewlet, ango wek desthilateke li ser mirovan, ji holê radibe û dest pê dike ku bibe amûreke sade ji bo birêvebirina tiştan. Ev nemabûn bi nemabûna çînên civakî yên cihêreng ve girêdayî ye û ji ber vê yekê dema ku hilberînerên piçûk, gundî û pîşekar, di dawiyê de veguherin hilberînerên pîşesazî yên tam, pêk tê. Û bi vî awayî em digihîjin asta komunîzma bilindtir ku Marx wiha wesifandiye: "Di qonaxeke bilindtir a civaka komunîst de, piştî ku serweriya koletiyê ya takekes li ser dabeşkirina kar, û bi vê re dijberiya di navbera keda zêhnî û ya fîzîkî de ji holê rabû; piştî ku kar ne tenê bûye amûra jiyanê lê bûye hewcedariya sereke ya jiyanê; piştî ku hêzên hilberîner jî bi pêşketina heralî ya takekesî zêde bûne, û hemû çavkaniyên serweta hevpar bi berfirehî diherikin – tenê wê demê dikare asoya teng a mafê burjuwaziyê bi tevahî were derbaskirin û civak li ser alayên xwe binivîse: Ji her kesî li gorî şiyana wî, ji her kesî li gorî pêdiviyên wî!".

Ev encama mezin a dîrokî ne tenê ji holê rakirina dijberiyên di navbera mirovan de, sedema bêaramiya wan û ew "neewlehiya giştî, taybet û herheyî" di nav xwe de dihewîne (Babeuf) ku di bin civaka kapîtalîst de çarenûsa mirovahiyê ye, di heman demê de şertê bingehîn e ji bo serweriya rastîn a Civakê li ser Xwezayê, ya ku Engels wekî "derbasbûna ji serweriya mecbûriyetê ber bi ya azadiyê ve" wesifandiye, ku tê de pêşketina hêzên mirovî wekî çalakiyeke mirovî dê cara yekem bibe armancek di xwe de. Wê demê, her wiha, pratîka civakî bi xwe dê çareseriyê ji bo hemû antînomiyên ramanên teorîk ên kevneşopî re peyda bike, "di navbera hebûn û cewher, objeyîbûn û xwe-erêkirin, azadî û mecbûriyet, takekes û cure" (Marx), û wê demê dê komunîzm di dawiyê de hêjayî wê wesfa ku ji aliyê damezrênerên Sosyalîzma zanistî ve wekî "misteriyeke ku di dawiyê de ji aliyê Dîrokê ve hatiye çareserkirin" hatiye binavkirin, be.

Ji nû ve avakirina partiyeke siyasî ya proletaryayê li ser pîvaneke neteweyî û navneteweyî, partiyeke ku bi awayekî rastîn bikaribe berdewamiya şoreşa siyasî misoger bike, dê bibe rastiyeke dîrokî ya damezrandî tenê heke hêzên pêşeng ên proletaryayê li welatên pêşketî û paşverû li ser pozîsyonên sereke yên ku li jor hatine diyarkirin, rêz girtibin. Komunîzma Ortodoks ji hemû rengên curbecur ên tundrewiya çepgir a zêde an kêm cuda dibe, bi înkarkirina wê yekê ku geşedana civaka nûjen rê li ber proletaryayê digire ku xwe nake partiyeke şoreşger. Ew diparêze ku di qonaxa serweriya kapîtalîst a niha ya bi giranî faşîst de, qanûnên ku têkoşînên siyasî di navbera partiyên burjuwa de bi dawî anîne, li ser proletariyayê nayên sepandin. Berevajî vê yekê, ew îdia dike ku tam ji holê rabûna her dijberiyeke rastîn a di navbera baskên kevn ên klasîk ên Çep û Rastê de, di navbera lîberalîzm û otorîterîzmê de, û di navbera Faşîzm û Demokrasiyê de, bingeha dîrokî ya herî baş ji bo pêşketina partiyeke bi biryardarî komunîst û şoreşger peyda dike.

Pêkanîna vê îhtimalê ne tenê bi teqîna neçarî ya krîzeke vekirî, kêm an zêde demkurt û bi çi şêweyî be jî, girêdayî ye, lê di heman demê de bi tundbûna objektîf a nakokiyên civakî re jî, heta di qonaxên berfirehbûn û dewlemendiyê de jî. Yê ku di vî warî de gumaneke biçûk jî nîşan bide, di rastiyê de ji perspektîfa dîrokî ya şoreşa Komunîst jî gumana xwe tîne ziman. Helwesteke wiha dikare bi kûrahiya paşvekişana ku ji ber rizîbûna 3yemîn Enternasyonalê, Şerê Împeryalîst ê Duyemîn, û berfirehbûn û bihêzbûna cîhanî ya kapîtalîzmê çêbûye, were ravekirin. Ew tenê şewqvedana serkeftina demkî ya sermayeyê di hişê "gorînêrên" wê de ye. Lê belê, dûrî wê yekê ku jiyaneke herheyî bide vê rejîmê, serkeftina wê di rastiyê de, bi astengkirina wê, teqîna şoreşgerî ya herî tund a Dîrokê amade dike.

Ji bo ku partî pêş bikeve, ew nikare pabendî wan cureyên rêgezên fermî bibe ku gelek komên dijberiya antî-Stalînîst li ser navê "navendîtiya demokratîk" parastine. Ev ji ber wê yekê ye ku rêzikên wiha xwe dispêrin wê baweriyê ku arastekirina rast a partiyê girêdayî îfadeya azad a ramanê û vîna "bingeha" proletaryayê ye, û rêzgirtina ji rêzikên demokratîk û pîvanên hilbijartinê re wekî rêyekê ji bo biryardayîna ku kî dê kîjan berpirsiyariyan û di kîjan astê de bigire ser xwe ye. Her çend em înkar nekin ku tepeserkirina tevgerên dijberiyê û bêserûberiyên prosedurî bi rastî ji bo tasfiyekirina kevneşopiya Komunîst a şoreşger (li Rûsyayê û li cihên din) xizmet kirin jî, partiya me her tim vê tasfiyeyê di bingeh de wekî tasfiyekirina bernameyek û taktîkekê pênase kiriye. Vegereke muhtemel a li ser normên rêxistinî yên saxlem, wekî ku trotskîstan hêvî dikirin, dê zêde nekarîba pêşî li vê bigire. Bi heman awayî, li şûna ku em xwe bispêrin statûtên ku bikaranîna berfireh û birêkûpêk a mekanîzmaya demokratîk di nav xwe de dihewînin, em baweriya xwe bi pênaseyeke zelal û bêkompromîs a amûr û armancên têkoşîna şoreşgerî tînin.

Partî divê organên xwe yên navxweyî bi hilbijartina wan kesên ku delîlên zelal nîşan dane ku ew ê "katîkîzma" wê bêyî dudilî pêk bînin, ava bike, eger wisa neke ew ne Partî ye. Di her rewşê de, tiştê girîng pêvajoya hilbijartinê ye, ne modeleke nûnertiya fonksiyonkirina navxweyî. Vêca, ev naveroka formula "navendîtiya organîk" e, ku partiya me her tim li dijî formula berevajî ya navendîtiya demokratîk daniye. Navendîtiya organîk giraniyê dide ser yek hêmanê ku bi rastî bingehîn e: rêzgirtin ne ji bo piraniyê lê ji bo bernameyê; rêzgirtin ne ji bo nêrînên takekesî, lê ji bo kevneşopiya dîrokî û îdeolojîk a tevgerê. Li gorî vê têgehê, avahiyeke navxweyî heye ku alîgirên serhişk ên azadiya takekesî û kolektîf wê wekî dîktatoriya komîteyan, an jî heta takekesan bi nav bikin, lê ya ku di bingeh de şertê bingehîn ê hebûna Partiyê wekî rêxistineke şoreşger pêk tîne, ev e: dîktatoriya prensîban. Bi hebûna van şertan, dîsîplîna Bingehê li hember biryarên Navendê bi kêmtirîn kêşeyê tê bidestxistin, lê dîktatoriyeke tam a kesan tenê wê demê pêwîst dibe ku taktîkên partiyê ji bernameyê vediqetin, û ev yek dibe sedema tengezari û pevçûnan ku tenê bi rêya tedbîrên dîsîplînî dikarin bên çareserkirin; wekî ku tam di Înternasyonalê de, heta beriya serkeftina Stalîn jî, qewimî.

Pêşketina dîrokî ya partiya çînî her tim bi "veguhestina pêşengê proletar ji qada tevgerên xweber, ên ku ji berjewendiyên qismî û komî derdikevin, ber bi qada çalakiya proletar a giştî ve" hatiye wesifandin. Ev encam ne bi înkarkirina van tevgerên seretayî tê piştgirîkirin, lê belê, berevajî, bi misogerkirina ku organa partiyê, çi qas biçûk be jî, bi awayekî çalak beşdarî têkoşînên fîzîkî yên proletariyayê bibe. Ji ber vê yekê, xebata propagandaya îdeolojîk û peyrewkirinê, ku bi awayekî xwezayî ji qonaxa hundirîn a zelalkirina îdeolojîk derdikeve, nikare ji beşdarbûna di tevgerên aborî de were veqetandin. Her çend "destkeftiyên" sendîkayan qet nikarin wekî armanca dawî werin dîtin jî, beşdarbûna di wan de ji ber du sedeman girîng e: 1) ji bo ku ev tevger bibin amûrek ji bo bidestxistina ezmûn û perwerdehiya pêwîst a ji bo amadekariya şoreşgerî ya rastîn, bi rexnekirina bêrehm a pêşbîni, posît û rêbazên sendîka û partiyên hevkariya çînî yên ku wan kontrol dikin, û, 2) di qonaxeke pêşketîtir de, bi saya ezmûna zindî, bi ajotina wan ber bi pêkanîna wan a tam û temam ve, ji bo yekbûn û derbasbûna wan a şoreşgerî.

* * *

Di dehsalên dawî de sendîkayên fermî her ku diçe li hemberî hemû hewldanên ji bo yekkirin û giştîkirina têkoşînan bêbandortir bûne, û li hemberî daxwaz û pêdiviyên endamên rêzê berxwedêr bûne. Di encamê de, têkoşînên herî baş û bi bandor ew bûn ku li derveyî kontrola federasyonên mezin ên sendîkayan hatine destpêkirin û birêvebirin. Rêxistinên ku ji têkoşînên weha derketine holê, xezîneyeke ezmûnê ne ku Partiyê piştgirî daye, û hîn jî bi her awayî piştgirî dike, ji bo proletariyan ezmûneke hêja ne. Her çend îhtimala ku çîne rêberiya sendîkayên fermî li ser bingeha çînî ji nû ve birêve bibe (mînak, di demên nerazîbûnên berfireh ên karkeran û tevgerên mezin ên aborî de) nayê paşguhkirin jî, di dema niha de ew rêxistin di nav çîna karker de ji organên proletariyan ên têkoşîna aborî zêdetir, wek saziyên Dewleta burjuwa xuya dikin.

* * *

Di dema niha de, her pirsgirêka têkildarî pêşveçûna Partiyê di çarçoveya krîzeke îdeolojîk û pratîk a bêhempa ya di nav tevgera sosyalîst a navneteweyî de heye. Her çend ev yek bêguman wisa be jî, ezmûna berê dîsa jî bes e ku yasayekê saz bike: ji nû ve avakirina hêza êrîşkar a çîna karker nikare bi revîzyonek, bi nûjenkirina Marksîzmê pêk were, û teqez ne bi "afirandina" doktrîneke qaşo nû. Ew tenê dikare bibe berhema vejandina bernameya resen; bernameyeke ku Bolşevîkan dema rûbirûyî xeletiyên Navneteweyî ya Duyemîn bûn, bi israr pê ve girêdayî man, û domdariya wê ji aliyê Çepgirên Marksîst ên Îtalî ve dema rûbirûyî xeletiyên di ya Sêyemîn de bûn, hate misogerkirin. Li ku derê û kengê komûnîzm ji nû ve rabe, û di kîjan demê de be, zû be an dereng, tevgera navneteweyî ya paşerojê dê bêguman bibe xala gihîştinê ya dîrokî ya têkoşîna ku ji hêla vê herikînê ve hatiye meşandin, û îhtîmal e ku ew ji aliyê fîzîkî ve jî roleke sereke bilîze. Ji ber vê yekê di qonaxa heyî de ji nû ve avakirina navneteweyî ya di qonaxa xwe ya destpêkê de tenê dikare bi yek awayî pêk were: pabendbûna bi bername û çalakiya Partiya Komunîst a Navneteweyî û avakirina girêdanên rêxistinî yên bi vî rengî pê re ku li gorî prensîbên navendîtiya organîk bin, û ji her cure demokratîzmê azad bin

Ji bo civaka îro, komunîzm pêdiviyeke mutleq û cîhanî ye. Zû an dereng, girseyên proletaryayê dê careke din bi pêleke şoreşgerî ya mezin bi ser kelehên kapîtalîzmê de bigirin. Wêrankirina van kelehan û serkeftina proletaryayê tenê wê demê pêkan e ku meyla ber bi ji nû ve avakirina partiya çînî kûr bibe û li seranserê Cîhanê belav bibe. Avakirina partiya cîhanî ya proletaryayê; ev armanca hemû kesên ku serkeftina şoreşa komunîst dixwazin e, û jixwe hêzên yekbûyî yên navneteweyî yên burjuwaziyê li dijî wê şer dikin